Grip op stress: Waarom jij energie lekt aan dingen die je niet controleert

Beeld je in: je organiseert een buitenbruiloft. Alles staat klaar, maar jij zit de hele dag alleen maar naar de buienradar te staren. Je brein draait overuren op iets waar je nul controle over hebt.

Wat gebeurt er biologisch? Je lichaam maakt stresshormonen aan alsof er een tijger voor je neus staat. Maar er is geen tijger, er is alleen een wolk.

Het resultaat: Je bent niet aanwezig. Je bent niet gefocust. Je bent “uit” je lichaam en “in” je hoofd. Dat is zonde van je systeem. Sterker nog: het is een enorm energielek.

Je hebt maar twee opties (De rest is drama)

Mensen maken dingen vaak complexer dan ze zijn. In de kern, en dat is ook hoe we bij Defensie naar crisissituaties keken, zijn er maar twee smaken. Alles daarbuiten is drama dat jij jezelf aandoet.

Optie 1: Heb je invloed? (Actie)

Kun je je voorbereiden? Dan doe je dat. Geen discussie. Je maakt een back-up plan. Je regelt die tent of die binnenlocatie.

Actie haalt stress weg. Waarom? Omdat je brein registreert: “We doen iets, we overleven.” Je zet angst om in structuur.

Optie 2: Heb je geen invloed? (Acceptatie)

Kun je niets doen? Dan laat je het los. En nee, dat is niet zweverig “loslaten” op een yogamatje. Dit is tactisch loslaten.

Je moet koud en nuchter accepteren dat dit buiten jouw bereik ligt. Je geeft je brein het harde commando: “Dit is niet mijn taak.” Elke keer dat je gedachten afdwalen naar die buienradar, roep je jezelf terug. Dit kan ik niet sturen. Klaar.

Je probeert de wereld te managen in plaats van jezelf

Ik zie dagelijks mensen die kapotgaan aan stress over dingen die ze nooit konden veranderen. De politiek, het verkeer, de mening van een ander of het weer.

Ze lopen rond met een “vol hoofd” (Level 1 Energie). Ze anticiperen constant op gevaar dat misschien nooit komt. Dat breekt je focus. Dat sloopt je herstel. Je bent moe, terwijl je fysiek nog niks hebt gedaan.

Stop met proberen de wereld te managen. Begin met jezelf te managen.

De Oplossing: De 2-Kolommen Techniek

Dit is iets dat werkt. Het is simpel, maar niet makkelijk. Het vereist discipline.

1. Signaleer: Voel je stress of onrust opkomen? Stop direct.
2. Schrijf: Maak op papier (of in je hoofd) twee kolommen:
   • Kolom A: Hier heb ik wél invloed op.
   • Kolom B: Hier heb ik géén invloed op.
3. Executie: Op alles in Kolom A onderneem je actie. Alles in Kolom B laat je liggen.
4. Reset: Blijft Kolom B aan je trekken? Adem drie keer diep in en uit (fysiologische zucht). Geen verhaal eraan hangen, gewoon terug naar je lijf.

Conclusie: Orde in je hoofd = Rust in je lijf

Dit klinkt basaal, maar in stressvolle situaties is basaal precies wat je systeem nodig heeft. Leg je focus terug in je eigen cirkel van invloed. Je energie komt direct terug.

Hoe vaker je dit doet, hoe meer grip je krijgt op je week. Je stopt met reageren op alles wat er gebeurt, en je begint met kiezen waar je aandacht heen gaat. Dat is Peak Performance.

Ben ik hier zelf heilig in? Zeker niet. Ook ik trap nog wel eens in de valkuil van controle willen houden. Het verschil is: ik herken het nu sneller. En die bewustwording scheelt me uren aan frustratie.

Hopen op goed weer mag. Als je je humeur er maar niet van laat afhangen.